پایگاه خبری - تحليلی صدای بلوچ - ادبیات بومی، روایتگر هویت سواحل مکران

نویسنده و شاعر اهل دشتیاری گفت: طبیعت اقیانوسی، فرهنگ بومی و زبان بلوچی مهم‌ترین منابع الهام آثار ادبی در سواحل مکران هستند و نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی و انتقال میراث شفاهی منطقه دارند.

به گزارش پایگاه تحلیلی خبری «صدای‌بلوچ»، در گفتگو با نویسندگان و شاعران بومی جنوب سیستان و بلوچستان فرصتی برای بازخوانی ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی این خطه و بررسی نقش ادبیات در حفظ هویت بومی، انتقال میراث شفاهی و تقویت فرهنگ مطالعه است. دشتیاری به عنوان یکی از مناطق دارای پیشینه غنی فرهنگی و طبیعی در سواحل مکران، در سال‌های اخیر شاهد حضور و فعالیت نسل جدیدی از شاعران و نویسندگان بوده که تلاش می‌کنند فرهنگ، زبان و زیست‌بوم منطقه را در آثار خود بازتاب دهند.

شهیم ادیب، شاعر و نویسنده اهل دشتیاری، معتقد است طبیعت اقیانوسی، فرهنگ بلوچ و میراث شفاهی منطقه مهم‌ترین منابع الهام نویسندگان بومی هستند و ادبیات می‌تواند در کنار حفظ هویت فرهنگی، زمینه‌ساز تغییرات اجتماعی و رشد فکری جامعه باشد.

دشتیاری با ساحل اقیانوسی و طبیعت منحصربه‌فردش چقدر در شکل‌گیری فضای آثار شما نقش داشته است؟ آیا دریا برای شما یک مکان است یا یک شخصیت؟
طبیعت بکر بریس، گواتر و پسابندر با چشم‌اندازهای اقیانوسی و آرامش شگفت‌انگیزش، بستری فراهم می‌کند تا شاعر یا نویسنده احساساتی مانند عشق، آزادی، امید و تأمل در گذر زندگی را عمیق‌تر بیان کند. قلم من نیز از این نعمت بزرگ بی‌بهره نبوده است. برای من دریا تنها یک مکان نیست، بلکه شخصیتی زنده است که گاه هم‌صحبت شعرهایم می‌شود و گاه سکوتش الهام‌بخش واژه‌هایم است.

آیا در آثار خود تا چه اندازه تلاش می‌کنید فرهنگ و هویت بلوچستان را بازتاب دهید؟
هر شاعر و نویسنده، آگاهانه یا ناآگاهانه فرهنگ و هویت جامعه خود را با خود حمل می‌کند. ادبیات تنها بازی با واژه‌ها نیست، بلکه بازتاب زندگی، باورها، آیین‌ها و تجربه‌های یک جامعه است. من نیز همواره تلاش کرده‌ام رنگ‌وبوی فرهنگ بلوچستان در شعرهایم جاری باشد. البته انتقال این مفاهیم به مخاطبانی که آشنایی کمتری با منطقه دارند، کار آسانی نیست؛ زیرا برخی نمادها، آیین‌ها و ارزش‌های بومی ممکن است به‌درستی درک نشوند.

قصه‌ها، افسانه‌ها و ضرب‌المثل‌های بلوچی چه جایگاهی در آثار شما دارند؟
باور دارم مسیر هر نویسنده باید از قصه‌ها، افسانه‌ها، ضرب‌المثل‌ها و باورهای کهن سرزمینش عبور کند. این میراث، ریشه‌های ادبیات ما هستند و اگر شعر و داستان از این ریشه‌ها تهی شود، بخشی از هویت و زیبایی خود را از دست می‌دهد. ماندگار کردن این گنجینه ارزشمند نیز تنها از مسیر ثبت، نگارش و انتقال آن به نسل‌های آینده امکان‌پذیر است.

نخستین جرقه علاقه شما به نویسندگی و شعر چگونه شکل گرفت؟
زبان بلوچی برای من زبانی سرشار از موسیقی، لطافت و واژه‌های ناب است. نخستین جرقه علاقه‌ام به ادبیات از همین دلبستگی به زیبایی واژه‌ها شکل گرفت. هر کلمه برایم دریچه‌ای تازه به دنیای احساس بود. عوامل مختلفی در این مسیر تأثیر داشتند اما عشق به زبان مادری، مهم‌ترین انگیزه‌ای بود که مرا به سمت ادبیات سوق داد.

فرایند خلق اثر در دشتیاری چگونه است؟
دشتیاری برای من سرزمین شکوفایی احساسات است. صبح‌هایش با آواز پرندگان آغاز می‌شود و شب‌هایش با سکوت دل‌نشین ستارگان پایان می‌یابد. در چنین فضایی قلم بی‌اختیار به حرکت درمی‌آید و واژه‌ها جان می‌گیرند. زندگی شاعر آمیزه‌ای از مشاهده، اندیشیدن، مطالعه و احساس است و محیط زندگی سهم بزرگی در شکل‌گیری آثار ادبی دارد.

مهم‌ترین چالش نویسندگان در مناطق دور از مرکز چیست؟
در بسیاری از کشورها، ناشران، رسانه‌ها، کارگاه‌های ادبی و حلقه‌های نویسندگی در پایتخت متمرکز هستند و همین مسئله موجب می‌شود نویسندگان شهرهای دورتر دسترسی کمتری به این امکانات داشته باشند. با این حال معتقدم پایتخت، نویسنده نمی‌سازد؛ آنچه نویسنده را می‌سازد اندیشه، مطالعه، پشتکار و صداقت است. امروز با استفاده از ظرفیت فضای مجازی می‌توان آثار را به مخاطبان گسترده‌تری معرفی کرد.

وقتی به آثار و نوشته‌های خود نگاه می‌کنید، چه احساسی دارید؟
وقتی به واژه‌هایی که نوشته‌ام نگاه می‌کنم، احساس می‌کنم بخشی از عمر و روحم در میان آن‌ها جریان دارد. این حس برای من هم غرورآفرین است و هم مسئولیت‌آور. هرچه زمان می‌گذرد، بیشتر به قدرت و تأثیر قلم ایمان می‌آورم. همچنین معتقدم نویسندگی در دشتیاری طی سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و حضور بانوان اهل قلم، فعالیت نسل جوان و افزایش علاقه به شعر و نویسندگی از نشانه‌های این بالندگی فرهنگی است.

به نظر شما نویسنده در جامعه امروز چه مسئولیتی بر عهده دارد؟
نویسنده در برابر جامعه خود مسئول است. او می‌تواند مسائل پنهان یا کمتر دیده‌شده را آشکار کند، مردم را به اندیشیدن، گفت‌وگو و پرسشگری دعوت کند و در پاسداری از فرهنگ جامعه نقش‌آفرین باشد. ادبیات شاید یک‌شبه جامعه را متحول نکند اما می‌تواند شیوه اندیشیدن انسان‌ها را تغییر دهد و هر تغییر بزرگی از اندیشه آغاز می‌شود.

چه توصیه‌ای به جوانان دشتیاری که علاقه‌مند به نویسندگی هستند دارید؟
به جوانان توصیه می‌کنم پیش از آنکه به دیده شدن فکر کنند، به آموختن بیندیشند. با کتاب مأنوس شوند و دانش را چراغ راه خود قرار دهند. فاصله‌های جغرافیایی هرگز مانع درخشش اندیشه نیست. اگر قلمی صادق، ذهنی پویا و پشتکاری مستمر داشته باشند، مسیر موفقیت را پیدا خواهند کرد.

اگر بخواهید دشتیاری را در یک جمله توصیف کنید، چه خواهید گفت؟
دشتیاری سرزمینی است که عشق، رنج، غرور، امید و هویت من در آغوش آن معنا پیدا کرده است. هر بار نامش را می‌نویسم، گویی بخشی از قلبم را بر کاغذ می‌گذارم. دشتیاری برای من فقط یک جغرافیا نیست؛ وطنی است که هر واژه‌ام از خاک آن جوانه می‌زند و هر شعرم بوی دریا، نخل و آفتابش را با خود دارد.

انتهای خبر/